Jak ocieplić podłogę na gruncie? Styropian na ogrzewanie podłogowe

W domach jednorodzinnych bez podpiwniczenia podłogę parteru wykonuje się bezpośrednio na gruncie. Powinna mieć ona solidne ocieplenie i szczelną izolację przeciwwilgociową.

Przepisy w tym względzie nie stawiają przed inwestorami dużych wymagań (obecnie wystarczy ok. 10 cm standardowego styropianu podłogowego). To od nas zależy jak gruba będzie warstwa ocieplenia styropianem lub styrodurem XPS i czy będziemy mogli dzięki temu zaoszczędzić na późniejszych rachunkach za ogrzewanie.

Decyzję dotyczącą grubości izolacji termicznej najlepiej podjąć już podczas projektowania domu, a najpóźniej – na etapie wykonywania fundamentów.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami wystarczy, aby współczynnik przenikania ciepła U dla podłogi na gruncie nie przekraczał 0,30 W(m²K). Aby to osiągnąć wystarczy izolacja z ok 10 cm styropianu np. EPS 100 036. Warto brać pod uwagę większe grubości np. 15 cm – 20 cm – im więcej tym lepiej. Dzięki temu więcej ciepła zatrzymamy wewnątrz domu. Ocieplenie możemy ułożyć na dwa sposoby: poniżej izolacji przeciwwilgociowej lub na niej.

Bardzo popularnym ostatnio sposobem na ogrzanie podłóg, oprócz zastosowania styropianu podłogowego, jest wykonanie ogrzewania podłogowego. Instalację licznych rurek, w których płynie ciepła woda układa się na utwardzony styropian lub XPS i zalewa betonem (tzw. jastrych). Następnie układamy warstwę wykończeniową np.: płytki, panele. Nie może być to dywan lub ciepła wykładzina, ponieważ zatrzymają w sobie ciepło oddane przez posadzkę. Należy pamiętać, by pod ogrzewanie podłogowe zastosować twardy styropian EPS 80 lub 100 –  037 oraz 036 (białe) np. Swisspor EPS 100 036 dach podłoga, 031 i 030 (grafitowe) np. Swisspor EPS 100 031 LAMBDA dach podłoga lub w niektórych przypadkach np. Swisspor EPS 035 150 parking. Dużą popularnością cieszy się również polistyren ekstrudowany XPS – styrodur ze względu na swoje podwyższone właściwości wytrzymałościowe na nacisk. Grubość styropianu pod wylewkę wskazana jest w projekcie każdego nowo budowanego domu i nie powinna być mniejsza niż 10 cm.

• ubity piasek,
• chudy beton na około 10 cm – 12 cm,
• izolacja przeciwwodna (szczelna folia 0,2-0,3 mm lub papa z zakładem 10 cm),
• styropian około 10 cm (lub 2 x 5 cm),
• folia PE,
• beton ok. 4-5 cm,
• posadzka (wykończenie np.: panele, płytki ceramiczne).

Podłoga na gruncie jest elementem budynku oddzielającym go od zimnego otoczenia. Wykonanie podłogi na gruncie powinno być wolne od wad oraz powinno być przeprowadzone przez wykonawcę z dużym doświadczeniem. Błędne wykonanie podłogi na gruncie może mieć liczne konsekwencje, także finansowe. Na tym etapie budowy prezycja wykonania jest bardzo pożądana, ponieważ to na tej podłodze zbudujemy ściany naszego domu. Prawidłowo wykonana i zaizolowana podłoga na gruncie gwarantuje odpowiednią ochronę przed wilgocią z podłoża, zmniejszy straty ciepla oddawane do gruntu oraz zapewni odczuwalny komfort użytkowania pomieszczeń na parterze.
Materiały, z których wykonana jest podłoga na gruncie powinny być najwyższej jakości, dużej wytrzymałości na nacisk, znacznej odporności na wilgoć i trwałości, by chronić budynek przed jego osiadaniem.

Sposób posadowienia budynku oraz warunki gruntowe terenu, na którym stanąć ma budynek, zawarte są w projekcie architektonicznym. Najlepszym podłożem jest piasek, który bardzo dobrze przepuszcza wodę i nie jest ściśliwy, tak jak glina i ił, które pod wpływem wody mogą zamarzać i w konsekwencji wypiętrzyć fundament. Piaskowa podsypka ( piasek + żwir ) powinna być dokładnie ubita warstwowo po 15 cm – 20 cm, aby podłoga na osiadała, a ściany nie pękały. Prawidłowo zagęszczony mechanicznie piasek tworzy warstwę podkładową pod płytę betonową. Wysokość tej warstwy powinna uwzględnić kolejne warstwy czyli: grubość chudego betonu, tak aby obie warstwy utworzyły równą powierzchnię ze ścianami fundamentowymi.

Przed wylaniem betonu należy zamontować wcześniej istalację wodną i kanalizacyją. Wykorzystywany jest beton słabej klasy (beton podkładowy). Najczęściej stosowaną grubością tego betonu jest 10 cm – 12 cm, ponieważ jest to grubość optymalna, a jej zwiększenie nie przyniesie już lepszych efektów. Warstwa betonu zapenia wyrównanie podłoża oraz stabilność wymiarową fundamentu. Dodatkowo zalecana jest czasami siatka zbrojąca.

Izolacja z folii PE o grubości 0,2 mm, lepiku lub z papy termozgrzewalnej (z zakładem 10 cm) ma za zadanie szczelnie chronić przed wilgocią kapilarną z gruntu i w ostateczności przed pękaniem posadzki.
Folia polietylenowa lub papa układane są poziomo na ścianach fundamentowych. Folie układane są tylko pomiędzy ścianami fundamentu a stawianymi na nich ścianami zewnętrznymi budynku. Zakład 10 cm – 15 cm powinien zachodzić do wnętrza domu, aby w późniejszych etapach budowy można było połączyć izolację ścian fundamentu z izolacją posadzkową podłogi na gruncie (parteru lub piwnicy). Izolacja posadzki wykonana jest także z folii PE o grubości 0,2 mm – 0,3 mm w kilku warstwach.

Ocieplenie podłogi na gruncie jest kluczowe dla zapewnienia komfortu cieplnego wewnątrz budynku oraz ograniczenia strat energii. Zgodnie z obowiązującymi przepisami budowlanymi, współczynnik przenikania ciepła U dla podłogi na gruncie nie może przekraczać 0,30 W/(m²·K). Oznacza to, że konstrukcja podłogi powinna skutecznie ograniczać przepływ ciepła z wnętrza budynku do gruntu.

Do izolacji termicznej najczęściej stosuje się:
* Styropian EPS, szczególnie w wersji „dach/podłoga”, który cechuje się odpowiednią twardością i odpornością na ściskanie,
* Polistyren ekstrudowany (XPS), charakteryzujący się niską nasiąkliwością i wysoką wytrzymałością,
* Keramzyt – jako sypka izolacja stosowana głównie w specyficznych przypadkach, np. przy renowacjach.

Grubość warstwy izolacyjnej zależy od rodzaju materiału oraz jego współczynnika przewodzenia ciepła lambda λ, który w przypadku nowoczesnych materiałów wynosi zazwyczaj od 0,030 do 0,040 W/(m·K). Aby osiągnąć wymagany poziom izolacyjności cieplnej, grubość tej warstwy powinna wynosić około 15 cm, a w budynkach energooszczędnych nawet do 20 cm.
Izolacja cieplna powinna być ułożona od strony zimniejszej, czyli pomiędzy płytą betonową a warstwą podkładową lub na wierzchu płyty – w zależności od przyjętego rozwiązania konstrukcyjnego i rodzaju zastosowanej hydroizolacji. Ważne jest, aby materiały były układane szczelnie, bez mostków termicznych, i chronione przed wilgocią z gruntu, co podkreśla znaczenie prawidłowego wykonania warstwy przeciwwilgociowej.

Odpowiednie ocieplenie podłogi nie tylko poprawia efektywność energetyczną budynku, ale także znacząco podnosi komfort użytkowania – eliminując uczucie chłodu od podłogi i sprzyjając równomiernemu rozkładowi temperatur w pomieszczeniu.

Najczęściej układamy styropian lub styrodur o grubości 10 cm – 15 cm, co daje optymalne poczucie ciepła i komfort użytkowania podłogi. Niweluje się w ten sposób efekt zimnej podłogi,  a straty ciepła do gruntu zmniejsza się w ten sposób do 15 %. Styropian lub styrodur XPS ułożony na podłodze na gruncie ma spełniać kilka funkcji, a mianowicie oprócz kumulacji ciepła w budynku ma on dodatkowo chronić dom przed wilgocią i wodą. Jeżeli na parterze budynku zastosujemy ogrzewanie podłogowe to powinniśmy ułożyć na styropianie lub na XPS warstwę folii przeciwwilgociowej. Najlepszymi materiałami do ocieplenia podłogi na gruncie jak i fundamentu jest SYNTHOS XPS PRIME S 30, XPS TOP 30 Austrotherm oraz Swisspor XPS 300.

Wodoodporne płyty XPS charakteryzują się dużą wytzymałością na nacisk, uszkodzenia mechaniczne, a także naprężeniami wywołanymi ruchami konstrukcji. Główną ich zaletą jest mała nasiąkliwość wody wynosząca 1 % – 2 %.
Zwiększoną odporność na działanie wody posiadają wszystkie styropiany wodoodporne typu: EPS 035 Expert Austrotherm lub HYDRO LAMBDA Swisspor. Ocieplenie podłogi na gruncie może zostać wykonane przy użyciu standardowych białych płyt styropianu podłogowego EPS 038, a także EPS 037 Podłoga / Dach m.in. Austrotherm i EPS 035 Parking (dedykowane pod ogrezwanie podłogowe). Bardzo popularny stał się w ostatnim roku podłogowy styropian grafitowy Austrotherm EPS 031 100 Premium. Ułożony w dwóch warstwach po 5 cm na „mijankę” znacznie poprawia izolacyjność podłogi długo kumulując zgromadzone ciepło. Jest to jeden z  najcieplejszych styropianów podłogowych na rynku, a jego znakomite właściwości doceniło już wielu właścicieli domów (przede wszystkich pasywnych i energooszczędnych). Szczególnie zalecany jest w domach bez piwnic, gdzie podłoga ma bezpośredni kontakt z zimnym gruntem.

Ostatnia warstwa podłogi na gruncie wykonana jest z betonu o grubości 4 cm – 5 cm. Beton jest w tym przypadku podłożem dociskjącym poprzednie warstwy podłogi i podłożem pod wykończenie posadzki z płytek ceramicznych lub paneli.